Debaty sejmoweTrzecia Kadencja

Interpelacja w sprawie finansowania ze środków publicznych inicjatyw kulturalnych organizowanych przez osoby fizyczne

   Wielu twórców zgłasza problem, iż nie mogą na podstawie obecnych przepisów prawnych otrzymać dofinansowania dla swej działalności (konkretnych dzieł, projektów twórczych, inicjatyw kulturalnych) ze strony samorządów i instytucji rządowych. Niniejszą interpelacją pragnę zwrócić się o wyjaśnienie tego tematu. Jeżeli rzeczywiście taki jest stan prawny, wydaje mi się, iż warto podjąć dyskusję, czy należy go utrzymywać, w dobie gospodarki rynkowej. Z postulatem zmiany obecnych przepisów zgłosił się do mnie jeden z przedstawicieli białostockiego środowiska artystycznego - inicjator wielu akcji kulturalnych (np. Białostockiego Studia Piosenki), organizator Podlaskich Warsztatów Piosenkarskich - uskarżający się, że jako osoba fizyczna nie może uzyskać wsparcia finansowego ze strony samorządu na swoje artystyczne akcje i działania, gdyż według ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie finansowanie ze środków publicznych uzyskać mogą jedynie organizacje, które uzyskają status organizacji pożytku publicznego.

   Zdaniem twórców obecne przepisy zmuszają ich do tworzenia fikcji: aby uzyskać dotację muszą wiązać się ze stowarzyszeniami, z którymi tak naprawdę zupełnie nic ich nie łączy (z reguły sami twórcy muszą przygotować wnioski, które następnie stowarzyszenie przekazuje samorządowi). W innym wypadku muszą sami powoływać takie organizacje.

   Nie trzeba nikogo przekonywać, że na kulturę składa się przede wszystkim aktywność indywidualna osób fizycznych, a nie organizacji. Kultura nade wszystko jest wynikiem działalności artystycznej twórców, a nie instytucji. Trudno zrozumieć, dlaczego sami twórcy nie mogą być stroną w postępowaniu o dotacje. Czy nie warto zatem wspierać bezpośredniej aktywności obywateli, zamiast tworzyć nieprzejrzyste reguły? Czy należy utrzymywać upokarzający dla wielu twórców stan prawny? Twórcy muszą zabiegać o poparcie organizacji, które w rzeczywistości są jedynie pośrednikiem w przekazywaniu wniosku. Czy przyjęto taki mechanizm, by urzędnicy nie musieli weryfikować wartości dzieła (lub działania), zdając się na ocenę (˝podkładkę˝) stowarzyszenia? Niejeden twórca zmuszony jest zakładać stowarzyszenie tylko na potrzeby jednej konkretnej inicjatywy kulturalnej, za którą w rzeczywistości kryje się on sam - organizator. A przecież znany artysta jest w pewnym sensie ˝instytucją˝. Osoby fizyczne, podobnie jak organizacje, mogą bez większych przeszkód równie skutecznie rozliczyć się z otrzymanych środków. W przypadku nieprawidłowości można zawsze taką osobę pociągnąć do odpowiedzialności karnej. Osoba fizyczna odpowiada za swoje czyny, a umowa w pełni określać może niezbędne warunki, jakie mają towarzyszyć dotacji.

   W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:

   1. Jaka jest obecnie prawna możliwość wspierania ze środków publicznych (samorządowych i rządowych) inicjatyw kulturalnych osób fizycznych? Czy rzeczywiście osoby fizyczne pozbawione są możliwości dofinansowania realizowanych przez siebie przedsięwzięć, bez konieczności pośredniczenia ze strony instytucji lub organizacji pozarządowych?

   2. Czy planowane jest przyjęcie takich rozwiązań prawnych, które pozwolą osobom fizycznym bezpośrednio ubiegać się o dofinansowanie swych przedsięwzięć kulturalnych?

   3. Jakie są wszystkie obecnie dozwolone prawem możliwości bezpośredniego dofinansowania dzieł (działań) twórców ze środków publicznych, bez pośrednictwa instytucji i organizacji pozarządowych?

   4. Na jakich stronach internetowych (pod jakimi adresami) twórcy mogą znaleźć informacje o możliwościach ubiegania się o dofinansowanie swych dzieł (działań)?

   Z poważaniem

   Poseł Roman Czepe

   Warszawa, dnia 27 lipca 2006 r.