Debaty sejmoweTrzecia Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie określenia rodzaju i wysokości wydatków na koszty sądowe

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją Pana Posła Jana Łącznego z dnia 27 maja 2005 r., skierowaną do Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia rodzaju i wysokości wydatków na koszty sądowe, uprzejmie wyjaśniam:

   Zgodnie z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.) do wydatków sądowych należą opłaty należne instytucjom. Zgodnie z interpretacją tego przepisu dokonaną przez Sąd Najwyższy koszty opłat pocztowych związanych z doręczaniem korespondencji sądowej należą do wydatków określonych w art. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (uchwała SN z dnia 26 kwietnia 2002 r. III CZP 23/02. OSNC 2003/6/75; uchwała z dnia 11 czerwca 1992 r., III CZP 66/92, PS 1994/9/59). Z kolei uprawnienie sądu do żądania zaliczek na wydatki wynika z art. 5 i 41 ustawy.

   W myśl art. 5 ust. 1 ustawy do uiszczenia kosztów sądowych obowiązana jest strona, która wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Jeśli strona wnosi o podjęcie czynności połączonej z wydatkami lub w wypadku, gdy sąd z urzędu zarządzi dokonanie takiej czynności, należy zażądać uiszczenia zaliczki odpowiadającej wysokości spodziewanych kosztów (art. 41 ust. 1 i 2 ustawy). Sąd zatem jest uprawniony do pobierania zaliczek na pokrycie kosztów korespondencji, jak i prowadzenia w każdej sprawie wykazu wydatków oraz rozliczenia ich w orzeczeniu kończącym postępowanie zgodnie z zasadami obowiązującymi przy zwrocie kosztów procesu.

   Odnosząc się do pierwszego z postawionych przez Pana Posła pytań, pragnę stwierdzić, że sąd zobowiązany jest do wskazania wysokości zaliczki związanej z wydatkami, jak też do określenia terminu jej uiszczenia (art. 41 ust. 2 ustawy). Z przepisu tego wynika obowiązek wskazywania również rodzaju wydatków, z jakimi związana jest żądana zaliczka, gdyż obowiązek jej zapłacenia wynika z konkretnych czynności sądowych, które powodują powstanie wydatków (art. 41 ust. 1). Sąd lub Przewodniczący powinien zatem w zarządzeniu wskazywać rodzaj czynności, na przeprowadzenie których pobierane są w formie zaliczkowej opłaty (np. opinia biegłych, należności świadków, koszty przeprowadzenia oględzin itp.).

   Odnosząc się natomiast do drugiego pytania, wyjaśniam, że obowiązujące przepisy nie przewidują określonej wysokości zaliczek pobieranych na koszty przesyłek sądowych. Wysokość wydatków związanych z opłatami pocztowymi determinowana jest ilością podmiotów biorących udział w postępowaniu, ilością korespondencji przesyłanej przez sąd do stron, a także ilością posiedzeń, o których powiadamia się strony i świadków.

   Zgodnie z cytowanym już przepisem art. 41 ust. 2 sąd określa wysokość zaliczki, która uzależniona jest od oceny wydatków uwzględniających czynności podejmowane w sprawie. Nie jest możliwe dokonanie oceny zasadności żądania przez sąd uiszczenia zaliczki w wysokości 100 zł, w sytuacji braku wskazania przez Pana Posła bliższych danych charakteryzujących konkretną sprawę sądową.

   Należy jednak wskazać, że zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 1977 r. IV Cz 60/77 (OSNC 1978/3/5) na orzeczenie sądu zobowiązujące do złożenia zaliczki na pokrycie wydatków związanych z podjęciem czynności z nimi połączonej przysługuje zażalenie. Tak więc strona ma uprawnienie do kwestionowania wysokości zaliczki poprzez wnoszenie środków zaskarżenia, a kontroli tego orzeczenia dokonuje w trybie nadzoru judykacyjnego sąd wyższego rzędu. Należy również wskazać, że o ile zaliczka jest wyższa niż wydatki związane z daną czynnością, Sąd z urzędu jest zobowiązany do zwrócenia różnicy pomiędzy kosztami pobranymi od strony a kosztami należnymi, co wynika z art. 36 ust. 3 ustawy.

   Jednocześnie informuję Pana Marszałka, że w przedłożonym przez Radę Ministrów projekcie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw (nr druku - 2582) przewiduje się zwolnienie stron od ponoszenia wydatków związanych z doręczaniem pism sądowych (art. 5 ust. 2 projektu). O ile projekt ten zostanie uchwalony przez Wysoką Izbę w kształcie zaproponowanym przez Radę Ministrów, to w sposób jednoznaczny zostanie zlikwidowany obowiązek partycypowania w tego rodzaju wydatkach przez strony postępowań sądowych w sprawach cywilnych.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Andrzej Grzelak

   Warszawa, dnia 23 czerwca 2005 r.